Pogrzeb
INSTRUKCJA O CMENTARZU PARAFIALNYM W DIECEZJI TARNOWSKIEJ
Tarnów 2019
PREAMBUŁA
1. Kościół od początku otaczał wyjątkową czcią ciała zmarłych. Dlatego grzebania
ciał dokonywano zawsze w specjalnie do tego przygotowanych miejscach, zwanych
cmentarzami. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa coemeterium i oznacza
miejsce snu, spoczynku, ciszy i modlitwy. Przekonanie o konieczności grzebania
zmarłych i otaczaniu szacunkiem ludzkich zwłok nie jest specyficzne jedynie dla
chrześcijaństwa, lecz znajduje swe odbicie także w innych religiach i kulturach.
Świadczą o tym między innymi natchnione teksty Starego Testamentu (np. Księga
Tobiasza), starogrecki dramat _Antygona_ Sofoklesa, czy wykopaliska
archeologiczne, odsłaniające starożytne cmentarzyska.
2. Wielka prawda o godności osoby i szacunku do ludzkiego ciała, ukazana została
przede wszystkim w życiu samego Syna Bożego. W Kościele zawsze była ona
przyjmowana i przeżywana przejawiając się w uszanowaniu i trosce o ludzkie ciało
zarówno za życia, jak i po śmierci.
3. Katechizm Kościoła Katolickiego jednoznacznie stwierdza, że ludzkie ciało winno
być traktowane po śmierci _z szacunkiem i miłością_ (por. KKK 2300).
Nieprzypadkowo w Katechizmie kwestia szacunku wobec zmarłych poprzedzona
została wskazaniem dotyczącym prawidłowego postępowania wobec
umierających. Kościół zaleca, by wierni otoczyli ich troską i pomagali im modlitwą i
sakramentami w dobrym przygotowaniu do ostatecznego spotkania się z Bogiem
oraz by umożliwili im spokojne i godne odejście (por. KKK 2299). Oznacza to, że
szacunek dla zmarłych jest następstwem poszanowania, jakim winniśmy otaczać
każdego człowieka, ponieważ każdy został stworzony na obraz i podobieństwo
Boga. Zewnętrznym przejawem tego szacunku jest między innymi liturgiczny
obrzęd okadzenia zwłok podczas pogrzebu. Gestowi temu towarzyszą słowa:
_Twoje ciało było świątynią Ducha Świętego. Niech Bóg przyjmie cię do swojej
chwały_. Oznacza to, że chrześcijaninowi nigdy nie wolno zgodzić się na brak
poszanowania dla ludzkich zwłok, które zgodnie z nauką katolicką powinny być
pochowane w ziemi jako _zasiew ciała, które zmartwychwstanie w chwale_ (KKK
1683). Chociaż Kościół zezwala na pochówek zwłok poddanych kremacji, o ile nie
jest ona przejawem braku wiary w zmartwychwstanie (por. KKK 2301, KPK kan.
1176 § 3), to jednak nadal zaleca i popiera biblijny zwyczaj grzebania ciał
zmarłych.
4. W chrześcijańskim uczynku grzebania umarłych zawiera się także nadzieja na
spotkanie ze zmarłymi w przyszłym świecie, w gronie zbawionych. Sam Jezus
obiecał: _Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem. Kto wierzy we Mnie, nawet
jeśliby umarł, będzie żył. Każdy, kto żyje i wierzy we Mnie, nie umrze na wieki_ (J
11,25-26). W zmartwychwstaniu Chrystusa, umieranie ludzi oraz pogrzeb nie
oznaczają kresu życia.
5. Cmentarze z grobami zmarłych i stojące na nich krzyże przypominają żyjącym o
godności ciała ludzkiego, o przemijaniu ziemskiego życia, o wierze w życie wieczne
i zmartwychwstaniu z Chrystusem. Są także miejscem publicznej i prywatnej
modlitwy Kościoła za zmarłych. Groby na cmentarzu są nie tylko pamięcią o
zmarłych, ale wyrażają związek z poprzednimi pokoleniami tak w wymiarze
rodzinnym, jak i narodowym. W taki sposób należy patrzeć na groby nie tylko
swoich bliskich, ale także tych, którzy walczyli i oddali życie za Ojczyznę lub w inny
sposób przyczynili się do rozwoju kultury duchowej i materialnej.
6. Troska o zmarłych nie powinna kończyć się na pogrzebie. Zadbane groby to
świadectwo wiary w życie wieczne. Nawiedzanie cmentarza to pomoc zmarłym,
ale to także uczynek miłosierdzia względem samego siebie, aby wyprosić sobie
łaski do dobrego życia, szczęśliwej śmierci i wieczności. Dlatego obowiązkiem, nie
tylko władzy kościelnej czy państwowej, lecz także wszystkich wiernych jest stała
troska o wygląd i właściwe, czyli zgodne z przepisami prawa, zarządzanie
cmentarzem.
Tytuł I
POSTANOWIENIA OGÓLNE
§ 1
Postanowienia niniejszej Instrukcji odnoszą się do cmentarzy należących do
kościelnych osób prawnych, jakimi są parafie.
§ 2
1. Realizując prawo Kościoła do posiadania własnych obiektów grzebalnych lub
kwater znajdujących się na cmentarzach komunalnych i przeznaczonych do
chowania wiernych zmarłych, cmentarze należy zakładać jako obiekty będące
własnością parafii, po uprzednim uzyskaniu zezwolenia Biskupa Diecezjalnego
(dalej: _Biskupa_) oraz odpowiednich organów administracji publicznej, w tym
inspektora sanitarnego.
2. Biskup może powołać na terenie diecezji swojego delegata zwanego
Inspektorem do spraw cmentarzy, który jako osoba kompetentna będzie świadczyć
pomoc zarządcom cmentarza parafialnego, zwłaszcza przy dokonywaniu czynności
o charakterze prawno-administracyjnym (np. założenie i poszerzenie cmentarza,
opracowanie planu zagospodarowania cmentarza, pomoc przy rozstrzyganiu
spraw spornych, procedury związane z ekshumacją, itp.). Inspektor ma obowiązek i
prawo wizytowania cmentarzy.